Karar Analizi ve Modelleme

Aykut ERDOĞDU , Hazine Kontrolörü

Yönetsel kararların sayısal ve sözel olmak üzere iki temel analize tabi tutularak oluşturulduğu söylenebilir. Karar analizlerinde; problemin tanımlanması, sebeplerinin ortaya konulması, karar vericinin karşı karşıya olduğu sınırların tespiti, amaçların tespiti, karar alternatiflerinin belirlenmesi, en uygun kararın seçimi ve sonuçların izlenmesi zorunlu süreçlerdir. İş hayatının rutin ve önemsiz kararlarında bu süreçler zihinsel bir faaliyet olarak kendiliğinden ve belirli bir disiplinden uzak oluşur.

Ancak verilecek kararlar tek tek veya toplu halde kurum için önemli düzeyde ise bu kararların belirli bir disiplin içerisinde gerek sayısal gerek sözel analizlere tabi tutulması zorunludur. Ülkemizde ki kurum ve kuruluşlara hakim yönetim anlayışında yukarıda belirttiğimiz profesyonel karar mekanizmaları ne yazık ki yerleşmemiştir. Alınan kararlar çoğunlukla konunun ilgileri ile tartışma, tecrübeye dayandırma ve daha önceki örneklere ve ilgili mevzuat bakma şeklinde genelde sözel süreçlere tabi tutulmaktadır.

Ancak verilecek bir kararı yalnız sözel analizlere dayandırmak, kararı tartışmalı ve etkisiz kılar. Sadece sözel analizlere ve bundan daha da kötüsü sadece yöneticinin tecrübesine, hislerine ve hatta çıkarlarına dayanan kararlar zaten kıt olan kaynakları heba etmekten başka bir işe yaramaz.

Bugünün rekabetçi dünyasında, sınırlı kaynaklarla en etkin sonuçlara ulaşabilmek için alınan yönetsel kararları sayısal analizlerle, modellerle ve simülasyonlarla desteklemek gerekmektedir. Eskiden zor ve zaman alıcı olduğu düşünülen bu yöntemler, bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler sayesinde, son derece kolaylaşmış ve sonuçları daha etkin ve uygulanabilir hale gelmiştir.

Yukarıda belirtilen karar verme yöntemleri akademik çevrelerde yöneylem araştırması (operations research), yönetim bilimi (management science) karar destek sistemleri (decision support system) matematiksel programlama (mathematical programming) ve optimizasyon gibi başlıklar altında incelenmiştir. Bu alanların ortak özelliği; karar mekanizmalarında optimizasyon sağlamak amacıyla; yönetsel varsayımları, matematiksel formüllerle bilgisayar ortamında birleştirmesidir.

Çalışmamızın bundan sonraki bölümlerinde aksi açıkça belirtilmediği sürece ve bir takım bilimsel kavram yanlışlığı risklerini de göze alınarak, Yöneylem Araştırması/Yönetim Bilimli (OR/MS) kavramı yukarıdaki bütün disiplinleri kapsar anlamda kullanılacaktır.

Bu makaleyi indirmek için tıklayınız.

Bütün makalelerin listesine buradan ulaşabilirsiniz.