Türkiye’ye Dönük Katılım Öncesi Mali Yardım Uygulaması Çerçevesinde 2007-2013 Döneminin Değerlendirilmesi

Fatih AVCI, Hazine Kontrolörü

Türkiye, 1960’li yıllarda başladığı Avrupa ile entegrasyon hedefinde iniş ve çıkışların yer aldığı uzun bir yolculuk neticesinde 1999 Helsinki Zirvesi ile önemli bir aşamaya gelmiştir. Söz konusu Zirve ile Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne (AB) adaylığı resmen kabul edilmiş ve Türkiye-AB ilişkilerinde yeni ve daha zorlu bir dönem başlamıştır. 17 Aralık 2005 tarihinde AB Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyinin Brüksel'de yapmış olduğu Zirve Toplantısında Türkiye’nin Kopenhag siyasi kriterlerini yeterli ölçüde karşıladığına karar verilmiş ve 3 Ekim 2005 tarihinde müzakerelere başlaması öngörülmüştür.

Bugün için müzakerelere başlamış bir ülke olan Türkiye tam üyelik doğrultusunda idari ve yasal altyapısını AB ile uyumlaştırma çabası içine girmiştir. 2001 yılında Avrupa Komisyonu Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı Belgesini yayınlamış, buna mukabil Türkiye AB Müktesebatının üstlenilmesine ilişkin Ulusal Programı kabul etmiştir. Bir sonraki aşamada ise tam üyelik hedefinin gerçekleştirmesi ve AB’ye uyumun kolaylaştırılması amacıyla Türkiye’nin Topluluk Programlarına katılması ve AB mali yardımlarından yararlanabilmesi için gerekli iç mekanizmalar Türkiye’de de oluşturulmuştur. 2002’de oluşturulan mali yardım yönetim yapısının başarılı bir şekilde işleyebildiğini söylemek mümkün değildir. Mali yardım yönetimi yapısında çıkan aksaklıklardan dolayı Katılım Öncesi Mali Yardım programı birkaç kez askıya alınma riski ile karşı karşıya kalmıştır.

Sonuç olarak 2001 yılında başlayan bu yeni dönem iniş ve çıkışlar sonucunda 2007’li yıllara gelmiştir. AB’nin yeni Mali Perspektifine paralel olarak 2007 yılında üyelik öncesi mali yardım programlarında da yeni bir dönem başlamıştır.1 Türkiye için uygulanan “Katılım Öncesi Mali Yardım" döneminin sona ermesi ile Türkiye ve diğer aday ülkelerinin tamamını tek çatı altında toplayan Katılım Öncesi Enstrümanlar (IPA-Instruments for Pre-Accession) Programı başlamıştır. IPA programı ile birlikte AB mali yardımlarının yönetimi için Türkiye’de oluşturulan yapı da yeniden ele alınmaktadır. Bir yılı aşan kapsamlı hazırlık süreci halen devam etmektedir. Ancak bu süreçte geçmişte yaşanan sorunların doğru bir şekilde tepit edilerek gerekli önlemlerin alınması ve yeni döneme daha sorunsuz bir şekilde girilmesi gerekmektedir.

Bu çalışmada 2001-2006 döneminde oluşturulan yapı ele alınarak 2007-2013 IPA dönemine bir ışık tutulmaya çalışılacaktır. Bu çerçevede öncelikle mali yardımlara ve bu yardımların idaresi için oluşturulan yapıya ilişkin genel bir bilgi verilerek 2001-2006 yılları arası değerlendirilmeye çalışılacaktır. Bu dönemde ortaya çıkan bazı temel sorunlar ve çözüm yolları da bu kapsamda ele alınacaktır. Bir sonraki aşamada IPA Programı ve IPA için oluşturulmaya çalışılan yapı hakkında bir bilgi verilerek önceki dönemde yaşanan sorunlar ışığında önümüzdeki yıllar için genel bir değerlendirme yapılacaktır.

1 CANKAR, İsa, IPA ve Türkiye, Active Bankacılık Dergisi. Yıl:8, Sayı 50 Ekim-Kasım-Aralık 2006.

Bu makaleyi indirmek için tıklayınız.

Bütün makalelerin listesine buradan ulaşabilirsiniz.